Yapay zeka (AI), mimarlık dünyasında “çizim aracı” olmanın ötesine geçerek bir “tasarım ortağı” haline geldi. Özellikle kat planı oluşturma süreci, geleneksel yöntemlerle günler süren analiz ve eskiz aşamalarını artık dakikalar, hatta saniyeler içine sığdırabiliyor.
İşte yapay zeka ile kat planı oluşturmanın çalışma prensibi, avantajları ve sektördeki en popüler araçlar:
1. Yapay Zeka Kat Planını Nasıl Oluşturuyor?
Yapay zeka modelleri (özellikle Generative Design – Üretken Tasarım), binlerce gerçek kat planı verisiyle eğitilir. Süreç genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Parametrik Giriş: Mimar; arsa sınırları, istenen oda sayısı, gün ışığı gereksinimi ve yasal çekme mesafeleri gibi verileri sisteme girer.
- Algoritmik Optimizasyon: Yapay zeka, milyonlarca olasılığı değerlendirerek dolaşım alanlarını (koridorlar) minimize eden ve mekansal verimliliği maksimize eden alternatifler üretir.
- Anlık Analiz: Plan çizilirken aynı zamanda enerji verimliliği, maliyet tahmini ve statik uygunluk gibi analizler eş zamanlı olarak yapılır.
2. Öne Çıkan Yapay Zeka Araçları
Mimarların son dönemde en çok kullandığı ve Google’da arattığı araçlar şunlardır:
- Finch 3D: Yapay zeka kullanarak kat planlarını anında optimize eden bir araçtır. Özellikle bina kütlesine göre iç mekan dağılımını otomatik yapar.
- Ark Design: Büyük ölçekli konut projeleri için uzmanlaşmıştır. Yerel imar yönetmeliklerini sisteme yükleyerek en verimli “daire karmasını” oluşturur.
- Hypar: Kodlama bilmeden karmaşık algoritmalarla bina sistemleri tasarlamanıza olanak tanır.
- LookX: Mimarlığa özel eğitilmiş bir görselleştirme ve tasarım aracıdır; basit bir eskizi profesyonel bir plana veya görsele dönüştürebilir.
3. Avantajlar ve Zorluklar
| Avantajlar | Zorluklar |
| Hız: Haftalar süren eskiz süreci saatlere iner. | Özgünlük: AI bazen birbirine çok benzeyen, “ruhsuz” planlar üretebilir. |
| Verimlilik: Ölü alanlar (koridorlar vb.) matematiksel olarak en aza indirilir. | Mevzuat Uyumu: Her ülkenin yerel yönetmeliklerine %100 uyum sağlaması hala zordur. |
| Seçenek Çokluğu: Mimar, müşterisine tek bir plan yerine 50 farklı opsiyon sunabilir. | Teknik Detay: Uygulama aşamasındaki ince detaylarda insan denetimi şarttır. |
4. Mimarlığın Geleceği: “Prompt” Yazmak mı, Çizmek mi?
Gelecekte mimarların “çizgi çizen” kişilerden ziyade, yapay zekaya doğru parametreleri giren “Küratör Mimarlar” olacağı öngörülüyor. Mimari tasarım, sadece estetik bir karar değil, veriye dayalı bir optimizasyon süreci haline geliyor. Ancak unutulmamalıdır ki; yapay zeka bir evin “konforunu” veya bir mekanın “hissiyatını” (genius loci) henüz bir insan kadar iyi kavrayamıyor.
